Pierwsza w Europie, druga na świecie. 235 lat temu Sejm Czteroletni uchwalił Konstytucję 3 Maja. Przełomowy dokument wyznaczał drogę budowy państwa opartego na zasadach wolności, sprawiedliwości i odpowiedzialności obywatelskiej. Zmienił oblicze Polski. Po 235 latach ideały „ostatniej woli i testamentu gasnącej Ojczyzny” pozostają wciąż żywe i aktualne. 

Tegoroczne obchody Święta Narodowego 3 Maja w Krakowie organizowali wojewoda małopolski dr inż. Krzysztof Jan Klęczar oraz Instytut Pamięci Narodowej. 

W uroczystościach uczestniczył wiceprezes Rady Ministrów, minister obrony narodowej dr Władysław Kosiniak-Kamysz oraz II wicewojewoda małopolski Ryszard Śmiałek. Obecni byli m.in.: przedstawiciele władz państwowych, korpusu dyplomatycznego, służb mundurowych, samorządów i duchowieństwa, stowarzyszenia kombatanckie, uczniowie, środowiska akademickie, harcerze, organizacje społeczne, grupy rekonstrukcyjne, a także mieszkańcy Krakowa i całej Małopolski oraz przybyli do naszego województwa turyści. 

„Wiwat Konstytucja!”

- Konstytucja 3 Maja była wielka, wspaniała. Dlatego ją dzisiaj czcimy. Bo dawała coś, co umożliwiło odrodzenie Polski. Dawała nadzieję (...). My tu nie przyszliśmy dla tylko i w wyłącznie szacunku do tego, co za nami. My tu przyszliśmy po to, żeby budować silniejszą Polskę. Potrzebujemy tradycji, potrzebujemy kultury, potrzebujemy świąt narodowych, potrzebujemy drogowskazów. Konstytucja 3 Maja jest drogowskazem - powiedział wiceprezes Rady Ministrów, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz. 

- Na kartach historii narodu polskiego zapisało się wiele chwil odwagi i jedności, kiedy troska o Ojczyznę stawała się wartością nadrzędną. Do takich momentów należy uchwalenie Konstytucji 3 Maja. Rok 1791 był kulminacją wysiłków podejmowanych w imię suwerenności państwa. Polska, osłabiona przez wewnętrzne spory i presję sąsiednich mocarstw, potrafiła podjąć zdecydowane działania na rzecz wolności. Nowoczesna ustawa zasadnicza zakładała zniesienie liberum veto, wprowadzenie trójpodziału władzy, ustanowienie monarchii konstytucyjnej i ograniczenie demokracji szlacheckiej. Stała się symbolem dążenia do odrodzenia Rzeczypospolitej. Twórcy Konstytucji 3 Maja kierowali się przekonaniem, że siła narodu tkwi w jedności, a także poczuciem obowiązku wobec przyszłych pokoleń. Pozostawili po sobie dzieło, które do dziś stanowi testament narodowej odwagi. Oddając hołd autorom tego wiekopomnego aktu, wspominamy ich wysiłek i dalekowzroczność. Wyrażamy także wdzięczność wszystkim, którzy stoją na straży bezpieczeństwa wolnej, niepodległej Polski. Niech pamięć o Konstytucji 3 Maja umacnia w nas poczucie wspólnoty i dumy z naszej historii – mówi wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar. 

- Tu, pod Grobem Nieznanego Żołnierza, w sercu Krakowa warto nam powiedzieć dnia 3 maja, kiedy odwołujemy się do wolności, że chcemy kultywować tradycje Polski niepodległej. Odrzucamy spuściznę kapitulanctwa, kolaboranctwa, zgniłych kompromisów z władzą komunistyczną. Odwołujemy się do tych środowisk i tych ludzi, którzy od 3 maja 1946 roku i wcześniej, i później walczyli o prawdziwie wolną, demokratyczną i niepodległą Rzeczpospolitą - dodał dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie dr hab. Filip Musiał.

Pamięć o bohaterach 

Obchody Święta Narodowego 3 Maja w Krakowie rozpoczęły się o godz. 9.00 przy ul. św. Anny, gdzie przed pomnikiem Hugona Kołłątaja wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar złożył wieniec. 

Następnie wojewoda wraz z generałem broni Wojska Polskiego, dowódcą 2 Korpusu Polskiego - dowódcą komponentu lądowego dr. Adamem Joksem oddali hołd polskim bohaterom, składając kwiaty przy pomniku Żołnierzy Polskiej Walczącej na Powiślu. 

Na Dziedzińcu Zamku Królewskiego na Wawelu Dowódca Garnizonu Kraków złożył meldunek o gotowości pododdziałów i pocztów sztandarowych do uroczystej mszy świętej. 

Przed rozpoczęciem Eucharystii wiceprezes Rady Ministrów, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar oraz generał broni Wojska Polskiego, dowódca 2 Korpusu Polskiego - dowódca komponentu lądowego dr Adam Joks złożyli wiązankę przed tablicą upamiętniającą Wincentego Witosa w krypcie św. Leonarda na Wawelu. 

Z myślą o Ojczyźnie 

O godz. 10.00 w Katedrze Wawelskiej rozpoczęła się uroczysta msza święta sprawowana w intencji Ojczyzny. Liturgii przewodniczył metropolita krakowski, ksiądz kardynał Grzegorz Ryś. 

Po mszy do rąk mieszkańców trafiło tysiąc biało-czerwonych flag przygotowanych przez Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie. 

Pochód patriotyczny 

Na wzgórzu wawelskim uczestnicy uroczystości uformowali patriotyczny pochód. 

Sprzed dawnej siedziby królów Polski przemarsz ruszył Traktem Królewskim aż do placu Jana Matejki. 

Po drodze pochód zatrzymał się przed Krzyżem Katyńskim na placu im. o. Adama Studzińskiego, gdzie delegacje złożyły kwiaty.

„Jeszcze Polska nie zginęła” 

O godz. 12.00 na Placu Jana Matejki, przed Grobem Nieznanego Żołnierza rozpoczęły się główne uroczystości z okazji Święta Narodowego 3 Maja. 

Po wprowadzeniu kompanii honorowej wiceprezes Rady Ministrów, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz przyjął od dowódcy uroczystości meldunek o gotowości pododdziałów do uroczystej odprawy wart. 

Podniesiono flagę państwową na maszt, a Orkiestra Wojskowa w Krakowie odegrała hymn państwowy Rzeczypospolitej Polskiej. Następnie odczytano Apel Pamięci. 

Kompania honorowa oddała salwę honorową, po czym nastąpiło wręczenie odznaczeń państwowych oraz aktów nabycia obywatelstwa polskiego. 

W uznaniu zasług dla Rzeczypospolitej 

Wicepremier Rady Ministrów, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak Kamysz wraz z wojewodą małopolskim Krzysztofem Janem Klęczarem wręczyli 7 odznaczeń państwowych. 

Złote Krzyże Zasługi otrzymali: 

- za zasługi w działalności społecznej i rzemieślniczej – członek Zarządu Małopolskiej Izby Rzemiosła i Przedsiębiorczości w Krakowie pan Tadeusz Dąbrowski, 

- za zasługi na rzecz wychowania pokoleń młodzieży w duchu idei harcerskiej i kształtowania postaw patriotycznych harcmistrz – założyciel i instruktor górskiego szczepu ZHP OROGEN, członek Stowarzyszenia Przyjaciół Harcerstwa w Krakowie pan dr hab. Jarosław Balon. 

Srebrne Krzyże Zasługi wręczono: 

- za zasługi w działalności na rzecz rozwoju medycyny i ochrony zdrowia – kierownikowi Katedry i Kliniki Urologii Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum w Krakowie panu prof. Piotrowi Chłoście, 

- za zasługi w działalności społecznej i charytatywnej – dyrektorowi 5. Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką SP ZOZ w Krakowie panu prof. Bartłomiejowi Guzikowi, 

- za zasługi w działalności na rzecz społeczności lokalnej – samorządowcowi, radnemu powiatu bocheńskiego, członkowi Prezydium Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Związku OSP RP Województwa Małopolskiego panu Tomaszowi Całce, 

- za zasługi w działalności na rzecz społeczności lokalnej – komendantowi Placówki Straży Granicznej w Krakowie panu płk. Andrzejowi Karkoszce. 

Brązowy Krzyż Zasługi trafił – za zasługi na rzecz społeczności lokalnej – do zastępcy dyrektora Biura Związku Powiatów Polskich, członka zarządu powiatu bocheńskiego, przedstawiciela Polski w Europejskim Komitecie Regionów pana Rafała Rudki. 

Nowi obywatele 

W dalszej części uroczystości na placu Jana Matejki wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz oraz wojewoda Krzysztof Jan Klęczar wręczyli akty nabycia obywatelstwa polskiego 10 osobom: 8 dorosłym i 2 dzieci. 

Decyzje o uznaniu ich za obywateli Polski zostały podjęte na podstawie postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej lub w drodze decyzji administracyjnej Wojewody Małopolskiego.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami Prezydent RP może nadać cudzoziemcowi obywatelstwo polskie na jego wniosek. Nadanie obywatelstwa polskiego małoletniemu cudzoziemcowi następuje na wniosek jego przedstawicieli ustawowych. Nadanie obywatelstwa polskiego rodzicom obejmuje małoletniego pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Nadanie obywatelstwa dzieciom, które ukończyły 16. rok życia, następuje za ich zgodą.

Osoby, które otrzymały decyzję Wojewody Małopolskiego uznającą za obywatela polskiego, musiały spełnić przesłanki wskazane w ustawie o obywatelstwie polskim, m.in. przebywać w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt stały, udokumentować znajomość języka polskiego, posiadać stałe i regularne źródło dochodu oraz tytuł prawny do lokalu lub też być osobą polskiego pochodzenia.

Nowi obywatele pochodzą z Bośni i Hercegowiny, Turcji, Iranu oraz Ukrainy. 

Uroczystości na placu Jana Matejki zakończyło składanie wieńców i wiązanek przed Grobem Nieznanego Żołnierza. 

Defilada ulicą Basztową 

Zwieńczeniem tegorocznych obchodów Święta Narodowego 3 Maja w Krakowie była defilada, która przeszła ulicą Basztową. Licznie zgromadzeni mieszkańcy Krakowa oraz turyści mieli okazję zobaczyć z bliska ok. 50 pojazdów reprezentacyjnych służb mundurowych. Maszyny robiły wrażenie szczególnie na najmłodszych, którzy radośnie wiwatowali, machając biało-czerwonymi flagami. 

W defiladzie zaprezentowali się: Wojsko Polskie, Państwowa Straż Pożarna, Komenda Wojewódzkiej Policji w Krakowie, Szkoła Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie, Karpacki Oddział Straży Granicznej w Krakowie, Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Krakowie, Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego w Krakowie, a także konne formacje kawaleryjskie i piesze grupy rekonstrukcyjne. 

Wśród pojazdów pojawiły się m.in.: Kołowe Transportery Opancerzone ROSOMAK, Pojazdy Wojsk Aeromobilnych, ciężki samochód specjalny ratownictwa technicznego z żurawiem, ciężki samochód specjalny z podnośnikiem hydraulicznym i drabiną ratowniczą, skuter wodny zapewniający prowadzenie akcji ratowniczych i poszukiwawczych, quad wykorzystywany do patrolowania trudno dostępnych terenów, pojazd rozpoznawania pirotechnicznego, Mobilna Stacja Kontroli Drogowej, motocykle, samochody interwencyjne, pojazdy patrolowo-terenowe. 

Piknik rodzinny 

W godz. 11.00-15.00 na Plantach Krakowskich trwał piknik rodzinny. 

Tuż przy Barbakanie stanęło stoisko IPN. Dzieci i młodzież wzięły udział w warsztatach edukacyjnych z cyklu Historia w Kolorach – Polskie Symbole Narodowe oraz Historia w Obrazkach. Specjalnie na nich czekały tematyczne gry i zabawy. Chętni sięgnęli po broszury edukacyjne i publikacje IPN, a także przypinki, magnesy okolicznościowe oraz kotyliony i flagi. Obok znajdowała się wystawa „Ostatni 3 maja”. 

Animatorzy przygotowali atrakcje dla najmłodszych, m.in. malowanie twarzy, skręcanie balonów, brokatowe tatuaże i plecenie warkoczyków. W strefie gastronomicznej znajdowały się stoiska z watą cukrową, popcornem i kiełbaskami z grilla. 

Edukację poprzez zabawę zapewnił także Teatr Wagabunda. Uczestnicy pikniku przekonali się, jak wyglądała codzienność naszych przodków, biorąc udział w interaktywnej instalacji „Stara Zagroda”. Miłośnicy sztuki cyrkowej mieli okazję uczestniczyć w pokazie pn. „Cyrk to ja”. 

Obecne były Koła Gospodyń Wiejskich: KGW Kowary, KGW Pamięcice, KGW Pierzchów, KGW w Stryszowej, KGW Szymbark, KGW Witkowice oraz Koło Gospodyń Wiejskich i Gospodarzy w Zagórzanach.

Partnerami uroczystości byli: Międzynarodowy Port Lotniczy im. Jana Pawła II Kraków-Balice, Krakowski Park Technologiczny, Kopalnia Soli „Wieliczka”, Zakłady Mechaniczne Tarnów S.A., Gmina Gdów, Gmina Gorlice, Gmina Kęty, Gmina Pałecznica oraz Gmina Radziemice. 

Świętowała cała Małopolska 

I wicewojewoda małopolska Elżbieta Achinger uczestniczyła w uroczystościach w Wieliczce i Dobczycach. 

Mieszkańcy Wieliczki rozpoczęli obchody mszą świętą w Kościele św. Klemensa w Wieliczce. Następnie ulicami miasta ruszył przemarz pocztów sztandarowych z udziałem Reprezentacyjnej Orkiestry Dętej Kopalni Soli „Wieliczka”. Przy Pomniku Odrodzenia Polski na Plantach Wielickich delegacje złożyły kwiaty. 

W ramach obchodów Święta Narodowego 3 Maja przy Wielickiej Mediatece nastąpiło uroczyste otwarcie Traktu Hugona Kołłątaja. Wieczorem odbył się koncert patriotyczny. 

W Dobczycach oficjalne uroczystości rozpoczęły się na rynku, skąd na wzgórze zamkowe ruszył Orszak Królewski z pocztami sztandarowymi i Orkiestrą Dętą „Dobczyce”. Msza święta miała miejsce w Kościele św. Jana Chrzciciela. 

Dumni z bycia Polakami 

- Dziękuję wszystkim zaangażowanym w obchody Święta Narodowego 3 Maja. To był piękny dzień, który na długo pozostanie w naszej pamięci. Małopolanie świętowali w Krakowie, ale też w innych miastach, miasteczkach i wsiach. 3 maja wszyscy jesteśmy dumni, że jesteśmy Polakami – mówi wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar.